۱. چیدمان و مثلث کار

•  فاصله ایده‌آل: مجموع فواصل اضلاع این مثلث باید بین ۴ تا ۷.۹ متر باشد.
•  جریان کار: مسیر بین این نقاط باید بدون مانع باشد.

انواع چیدمان‌های رایج آشپزخانه:

•  آشپزخانه خطی (Single-Wall): مناسب فضاهای کوچک که تمامی وسایل در یک خط قرار می‌گیرند.
•  آشپزخانه گالی (Galley): دو ردیف کابینت موازی که کارایی بالایی دارد.
•  آشپزخانه L شکل: یکی از محبوب‌ترین چیدمان‌ها که انعطاف‌پذیری بالایی دارد و برای فضاهای متوسط مناسب است.
•  آشپزخانه U شکل: فضایی کارآمد با سه دیوار کابینت که فضای ذخیره‌سازی زیادی فراهم می‌کند.
•  آشپزخانه جزیره‌ای (Island): یک گزینه عالی برای آشپزخانه‌های بزرگ که فضای کار و ذخیره‌سازی اضافی و همچنین محلی برای غذاخوری ایجاد می‌کند.

۲. دسترسی و ارگونومی

•  ارتفاع پیشخوان: استاندارد ارتفاع پیشخوان آشپزخانه حدود ۹۰ سانتی‌متر است، اما می‌تواند با توجه به قد کاربران تنظیم شود.
•  عمق کابینت‌ها: عمق استاندارد کابینت‌های زمینی ۶۰ سانتی‌متر و کابینت‌های دیواری ۳۰ تا ۳۵ سانتی‌متر است.
•  فضای حرکت: حداقل عرض راهروهای آشپزخانه باید ۱۰۰ تا ۱۲۰ سانتی‌متر باشد تا امکان حرکت راحت و باز شدن درب‌ها فراهم شود.
• محل قرارگیری وسایل: وسایل پرکاربرد مانند ظروف، قابلمه‌ها و ادویه‌ها باید در دسترس‌ترین مکان‌ها قرار گیرند. کشوها و سبدهای ریلی می‌توانند دسترسی را بهبود بخشند.

۳. نورپردازی: تلفیق عملکرد و زیبایی

•  نور عمومی (Ambient Lighting): نور اصلی و کلی فضا که معمولاً از طریق چراغ‌های سقفی تامین می‌شود.
•  نور کاری (Task Lighting): نور متمرکز بر روی سطوح کار مانند پیشخوان، سینک و اجاق گاز. نوارهای LED زیر کابینت‌های دیواری گزینه مناسبی هستند.
•  نور تاکیدی (Accent Lighting): برای برجسته کردن عناصر دکوراتیو یا ایجاد فضایی خاص، مانند نورپردازی داخل ویترین‌ها.
•  نور طبیعی: استفاده حداکثری از نور طبیعی خورشید از طریق پنجره‌ها، که علاوه بر صرفه‌جویی در انرژی، فضا را روشن و دلنشین می‌کند.

۴. انتخاب رنگ: بازتاب شخصیت و فضا

•  رنگ‌های روشن: آشپزخانه را بزرگ‌تر و دلبازتر نشان می‌دهند و نور را منعکس می‌کنند. سفید، کرم و خاکستری روشن از گزینه‌های محبوب هستند.
•  رنگ‌های تیره: می‌توانند فضایی مدرن و لوکس ایجاد کنند، اما ممکن است فضا را کوچک‌تر نشان دهند. بهتر است در آشپزخانه‌های بزرگ یا با نور طبیعی کافی استفاده شوند.
•  ترکیب رنگ: استفاده از دو یا سه رنگ مکمل می‌تواند عمق و جذابیت بصری ایجاد کند. به عنوان مثال، کابینت‌های پایین تیره و کابینت‌های بالا روشن.
• روانشناسی رنگ: رنگ‌های گرم مانند قرمز و نارنجی می‌توانند اشتهاآور باشند، در حالی که رنگ‌های سرد مانند آبی و سبز آرامش‌بخش هستند.

۵. متریال: دوام، زیبایی و بهداشت

• انتخاب متریال مناسب برای سطوح، کابینت‌ها و کفپوش در آشپزخانه بسیار مهم است، زیرا این فضا در معرض رطوبت، گرما و سایش قرار دارد. صد درصد باید قابل شستشو باشند.
• کابینت‌ها:
•    * MDF با روکش ملامینه/هایگلاس: گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه با تنوع رنگ و طرح بالا، مقاومت نسبی در برابر رطوبت.
•  چوب طبیعی: لوکس، بادوام و با زیبایی منحصر به فرد، اما نیاز به نگهداری بیشتری دارد و گران‌تر است.
• ممبران (وکیوم): طرح‌های کلاسیک و حکاکی شده را ممکن می‌سازد.
• روکش PVC: مقاوم در برابر رطوبت و خط و خش.
•  صفحات روی کابینت (کانترتاپ):
•  کوارتز (Quartz): بسیار مقاوم در برابر خط و خش، حرارت و لکه، بهداشتی و نگهداری آسان.
•    * کورین (Solid Surface): بدون درز و آنتی‌باکتریال، قابلیت ترمیم‌پذیری.
•   گرانیت (Granite): طبیعی، بادوام و مقاوم در برابر حرارت.
•  مرمر (Marble): زیبا و لوکس، اما آسیب‌پذیر در برابر لکه و خط و خش.
•    * MDF با روکش HPL (اچ‌پی‌ال): گزینه‌ای اقتصادی با مقاومت خوب در برابر رطوبت و حرارت.
•  کفپوش:
•  سرامیک/پرسلان: مقاوم در برابر رطوبت، سایش و لکه، تنوع طرح و رنگ بالا، نگهداری آسان و کاملاً قابل شستشو.
•    سنگ: بادوام و لوکس، اما ممکن است لغزنده باشد.
•   وینیل (Vinyl): مقاوم در برابر آب، نرم و راحت برای ایستادن طولانی‌مدت.
• دیوارپوش:
•  کاشی/سرامیک: پرکاربردترین گزینه به دلیل مقاومت در برابر رطوبت، چربی و قابلیت شستشوی آسان.
•  شیشه بین کابینتی: ظاهری مدرن و قابلیت تمیزکاری آسان.
•  سنگ طبیعی یا مصنوعی: برای ایجاد یک دیوار تاکیدی.

۶. استانداردهای نظام مهندسی در ایران

•  حداقل مساحت آشپزخانه: حداقل مساحت آشپزخانه برای یک واحد مسکونی باید ۶ متر مربع باشد.
•  حداقل ابعاد جانبی: حداقل یک ضلع آشپزخانه نباید کمتر از ۲ متر باشد.
•  ارتفاع سقف: حداقل ارتفاع مفید آشپزخانه نباید کمتر از ۲.۳۰ متر باشد.
• تهویه: آشپزخانه باید دارای سیستم تهویه مناسب (پنجره به فضای آزاد یا داکت تهویه با فن) باشد.
•   پنجره: در صورت وجود پنجره، مساحت آن باید حداقل یک‌دهم مساحت کف آشپزخانه باشد.
• مقاومت در برابر رطوبت و حرارت: تمامی سطوح و متریال مورد استفاده در آشپزخانه، به ویژه در اطراف سینک و اجاق گاز، باید مقاوم در برابر رطوبت، حرارت و قابل شستشو باشند. استفاده از کاشی، سرامیک یا سنگ برای کف و دیوارها تا ارتفاع حداقل ۱.۵ متر (و در اطراف سینک و اجاق گاز تا سقف) الزامی است.
•  تاسیسات: رعایت استانداردها در لوله‌کشی آب و فاضلاب، گاز و سیم‌کشی برق برای ایمنی و کارایی ضروری است. محل قرارگیری پریزها باید با دقت و در تعداد کافی در نظر گرفته شود.

۷. نکات تکمیلی در طراحی آشپزخانه

•  فضای ذخیره‌سازی: نیازهای ذخیره‌سازی را بر اساس تعداد افراد خانواده و عادت‌های آشپزی خود برآورد کنید. از راهکارهای هوشمندانه مانند کابینت‌های کشویی عمیق، سبدهای سوپرمارکتی، گوشه‌های جادویی و قفسه‌های دیواری استفاده کنید.
•  پریزهای برق: تعداد کافی پریز برق در نقاط مختلف آشپزخانه، به خصوص نزدیک سطوح کار و محل قرارگیری لوازم برقی کوچک، پیش‌بینی کنید.
• شیرآلات و سینک: انتخاب سینک با عمق و ابعاد مناسب و شیرآلات با کیفیت، کارایی را افزایش می‌دهد. سینک‌های دوقلو یا دارای سینی آبچکان گزینه خوبی هستند.
•  لوازم خانگی توکار: استفاده از یخچال، فر، مایکروویو و ماشین ظرفشویی توکار می‌تواند ظاهری یکپارچه و مدرن به آشپزخانه ببخشد.
•  سطل زباله: در نظر گرفتن فضایی مناسب و دسترسی آسان برای سطل زباله، ترجیحاً از نوع جداکننده زباله خشک و تر.
•  ایمنی: رعایت نکات ایمنی مانند استفاده از پریزهای ارت‌دار، نصب هود مناسب برای تخلیه بو و چربی و دسترسی آسان به کپسول آتش‌نشانی.