قوانین جامع طراحی و نظارت ساختمانهای مسکونی طبق مقررات نظام مهندسی ایران (سال ۱۴۰۴)
بخش اول: طراحی رمپ پارکینگ و محل عبور خودرو
۱. عرض رمپ ماشینرو:
- برای مسیر یکطرفه: حداقل سه متر الی سه متر و نیم
- برای مسیر دوطرفه: حداقل پنج متر
- در صورت قوسی بودن رمپ: حداقل عرض سه متر و هفتاد و پنج سانتیمتر برای گردش ایمن خودرو
۲. شیب مجاز رمپ:
- حداکثر شیب برای رمپ مستقیم: پانزده درصد
- در ابتدا و انتهای رمپ به طول یک متر: حداکثر ده درصد
۳. ارتفاع مفید رمپ:
- برای پارکینگ تا سه خودرو: حداقل دو متر و بیست سانتیمتر
- برای پارکینگ چهار الی بیست خودرو: حداقل دو متر و پنجاه سانتیمتر
- برای پارکینگ بیش از بیست خودرو: حداقل دو متر و هفتاد سانتیمتر
۴. پاگرد رمپ:
- برای رمپ پیادهرو یا مناسبسازی معلولین: هر نه متر باید یک پاگرد با ابعاد حداقل یک متر و پنجاه سانتیمتر در یک متر و پنجاه سانتیمتر در نظر گرفته شود
بخش دوم: طراحی فضای پارکینگ
۱. ابعاد محل پارک خودرو:
- برای هر خودرو: حداقل عرض دو متر و پنجاه سانتیمتر و طول پنج متر
- برای پارک پشت سر هم: طول حداقل شش متر
- اگر در مجاورت دیوار یا ستون باشد: افزایش بیست و پنج سانتیمتر برای هر سمت لازم است
۲. فضای گردش خودرو:
- حداقل فضا برای چرخش کامل خودرو: پنج متر در پنج متر
- حداقل شعاع چرخش داخلی رمپ: پنج متر
۳. الزامات مربوط به پارکینگ معلولین:
- ابعاد هر محل پارک معلول: حداقل عرض سه متر و طول پنج متر
- فضای آزاد بدون مانع جهت پیاده شدن از خودرو الزامی است
- ارتفاع مفید سقف پارکینگ معلولین: حداقل دو متر و چهل سانتیمتر
بخش سوم: طراحی آسانسور و لابی
۱. الزامات نصب آسانسور:
- ساختمانهای بیش از سه طبقه یا ارتفاع بالای هفت متر: الزامی است
- ساختمانهای بیش از هشت طبقه یا ارتفاع بیشتر از بیست و هشت متر: نصب حداقل دو آسانسور الزامی است
۲. ابعاد کابین آسانسور:
- کابین مخصوص ویلچر: حداقل یک متر و ده سانتیمتر عرض و یک متر و چهل سانتیمتر عمق
- کابین بیماربر: یک متر و ده سانتیمتر در دو متر و ده سانتیمتر
- کابین تختبر: یک متر و چهل سانتیمتر در دو متر و چهل سانتیمتر
- عرض درب طبقه: حداقل هشتاد سانتیمتر
۳. ویژگیهای ایمنی:
- حداکثر فاصله افقی بین لبه کابین و کف طبقه: پانزده میلیمتر
- وجود سیستم پاراشوت، تهویه و قفل برقی ایمن
۴. طراحی لابی آسانسور:
- نورپردازی مناسب
- سطح صاف و بدون مانع
- فضای توقف درب آسانسور بدون مزاحمت
بخش چهارم: طراحی داخلی واحد مسکونی
۱. راهروها و پاگرد:
- عرض حداقل راهروها: یک متر و ده سانتیمتر
- ابعاد پاگرد پله: حداقل یک متر و ده سانتیمتر در یک متر و ده سانتیمتر
۲. پلهها:
- حداکثر ارتفاع هر پله (رایزر): هجده سانتیمتر
- حداقل عمق کف پله (تِرِد): بیست و پنج سانتیمتر
- ارتفاع نرده: حداقل نود سانتیمتر
۳. اتاق خواب:
- اتاق خواب فرعی: حداقل عرض دو متر و هفتاد سانتیمتر
- اتاق خواب مستر: حداقل ابعاد سه متر در سه متر و پنجاه سانتیمتر
- حداقل ارتفاع داخلی: دو متر و هفتاد سانتیمتر
۴. سرویس بهداشتی:
- ابعاد برای توالت فرنگی: حداقل هشتاد سانتیمتر در یک متر و بیست سانتیمتر
- ابعاد برای توالت ایرانی: حداقل هفتاد سانتیمتر در یک متر و ده سانتیمتر
- عرض درب ورودی: حداقل هفتاد سانتیمتر
۵. آشپزخانه:
- عرض فضای دسترسی: حداقل یک متر و پنجاه سانتیمتر
- ارتفاع پیشخوان: بین هشتاد و پنج تا نود سانتیمتر
- عمق پیشخوان: حداقل شصت سانتیمتر
۶. بالکن و پاسیو:
- عمق بالکن: حداقل یک متر و بیست سانتیمتر
- ارتفاع نرده: حداقل یک متر و ده سانتیمتر
- در مجاورت دید به همسایه: استفاده از شیشه مات یا پرده سبز و گیاه جهت حفظ حریم خصوصی الزامی است
بخش پنجم: طراحی ورودی و جهت ساختمان
۱. درب ورودی:
- عرض درب اصلی: حداقل نود سانتیمتر
- راهرو منتهی به درب ورودی: حداقل عرض یک متر و بیست سانتیمتر
۲. جهت ساختمان:
- در ساختمانهای جنوبی: بهرهگیری از نور مستقیم آفتاب با سایهبان
- در ساختمانهای شمالی: نورگیری غیرمستقیم با نورپردازی مصنوعی نرم
بخش ششم: ضوابط طراحی برای افراد دارای معلولیت
۱. رمپ معلولین:
- عرض رمپ: حداقل یک متر و بیست سانتیمتر
- شیب رمپ: حداکثر هشت درصد
- طول بیش از نه متر: نیاز به پاگرد میانراهی با ابعاد حداقل یک متر و پنجاه سانتیمتر در یک متر و پنجاه سانتیمتر
۲. فضای چرخش ویلچر:
- حداقل قطر فضای چرخش: یک متر و پنجاه سانتیمتر
۳. دربها:
- عرض درب مناسب عبور ویلچر: حداقل نود سانتیمتر
۴. دسترسی به سرویسها:
- کلیدهای برق، پریزها، و تجهیزات بهداشتی باید در ارتفاع بین چهل تا صد و بیست سانتیمتر از کف نصب شوند
۵. آسانسور:
- دکمهها در ارتفاع حداکثر یک متر و چهل سانتیمتر
- زمان باز بودن درب آسانسور: حداقل ده ثانیه
جمعبندی:
تمامی ضوابط فوق با استناد به آخرین نسخه مقررات ملی ساختمان ایران، مبحث چهارم (طرح و اجرا) و مبحث بیست و دوم (قابلیت دسترسی) تنظیم شدهاند. رعایت این استانداردها نهتنها در کسب تاییدیه از سازمان نظام مهندسی موثر است، بلکه کیفیت سکونت، ایمنی و بهرهوری فضا را نیز به شکل محسوسی افزایش میدهد.
- Architect Hengameh
- جولای 4, 2025
- 1:30 ب.ظ