طراحی آشپزخانه مدرن

آشپزخانه‌های مدرن و معاصر: مینیمالیسم، عملکرد و نوآوری

طراحان و نظریه‌پردازان پیشگام (اوایل تا اواسط قرن ۲۰):

•  والتر گروپیوس (Walter Gropius) و لودویگ میس فن در روهه (Ludwig Mies van der Rohe): معماران و مدیران مکتب باوهاوس که فلسفه “فرم تابع عملکرد است” را ترویج دادند. اگرچه مستقیماً طراح آشپزخانه نبودند، اما اصول آن‌ها (سادگی، کارایی، استفاده از متریال‌های جدید) اساس طراحی مدرن آشپزخانه را بنا نهاد.
•  مارگارت شورته لیهوتسکی (Margarete Schütte-Lihotzky): معمار اتریشی که در سال ۱۹۲۶ “آشپزخانه فرانکفورت” (Frankfurt Kitchen) را طراحی کرد. این آشپزخانه کوچک و بسیار کارآمد، با توجه به ابعاد انسانی، فضای ذخیره‌سازی هوشمند و چیدمان ارگونومیک، نمونه‌ای انقلابی از آشپزخانه‌های مدرن و آغازگر استانداردسازی در طراحی آشپزخانه بود. او به مفهوم “مثلث کار” نیز توجه ویژه‌ای داشت.
•  شارلوت پریاند (Charlotte Perriand) و لو کوربوزیه (Le Corbusier): با الهام از اصول باوهاوس، ایده‌هایی برای فضاهای زندگی مدرن، از جمله آشپزخانه‌هایی با طراحی مینیمال و کاربردی، ارائه دادند.

سبک معاصر: تکامل مدرنیسم در قرن ۲۱

سبک معاصر را می‌توان به عنوان تفسیر و تکامل سبک مدرن در زمان حال تعریف کرد. این سبک انعطاف‌پذیرتر است و می‌تواند عناصر و متریال‌های مختلف را با هم ترکیب کند، اما همچنان بر سادگی، خطوط تمیز، سطوح صاف و حداکثر بهره‌وری از فضا تأکید دارد. معاصر، کمتر به قوانین سفت و سخت مدرن وفادار است و بیشتر به روندها و نوآوری‌های فعلی پاسخ می‌دهد.

ویژگی‌های بارز آشپزخانه‌های مدرن و معاصر:

•  کابینت‌ها: بدون دستگیره (handleless) یا با دستگیره‌های مخفی (integrated pulls)، درب‌های صاف و پنل‌های بزرگ. خطوط افقی و عمودی ساده. رنگ‌های خنثی و مات یا براق.
•  رنگ: پالت رنگی خنثی شامل سفید، خاکستری در طیف‌های مختلف (از روشن تا ذغالی)، مشکی، بژ و قهوه‌ای. گاهی اوقات یک رنگ تاکیدی روشن (مثلاً زرد، آبی، سبز) برای ایجاد نقطه کانونی.
•  متریال: استفاده گسترده از متریال‌های صنعتی و مهندسی شده مانند استیل ضدزنگ، بتن، شیشه، کورین، کوارتز، MDF با روکش‌های ملامینه، هایگلاس و نانو (فینیکس). چوب با پرداخت‌های صاف و ساده.
•  نورپردازی: نورپردازی کاربردی و مینیمال. نورهای مخفی، نوارهای LED زیر کابینت‌ها و داخل کشوها، چراغ‌های توکار سقفی (recessed lights)، و چراغ‌های آویز ساده بالای جزیره. تأکید بر نور طبیعی.
•  فضای باز: طراحی باز (open-concept) که آشپزخانه را با فضای نشیمن یا غذاخوری ادغام می‌کند. جزیره‌های بزرگ و چندمنظوره.
• فناوری: ادغام هوشمندانه لوازم خانگی پیشرفته و هوشمند، پریزهای مخفی و سیستم‌های نورپردازی هوشمند.
•  مینیمالیسم: عدم وجود تزئینات اضافی. تمرکز بر فرم‌های خالص و عملکرد. همه چیز دارای یک مکان مشخص و منظم است.
• انتخاب رنگ، نور و متریال در سبک‌های مدرن و معاصر
• رنگ:
•  خنثی: سفید (برای حس پاکیزگی و وسعت)، خاکستری (برای مدرنیته و آرامش)، مشکی (برای درام و لوکس بودن)، بژ و کرم (برای گرما و سادگی).
• رنگ‌های تاکیدی: یک رنگ روشن و جسورانه (مثل زرد خردلی، آبی کبالت، سبز زمردی، قرمز) می‌تواند به عنوان یک پاپ رنگی در یک دیوار، جزیره یا اکسسوری‌ها استفاده شود.
• نورپردازی:
•  نور عمومی: چراغ‌های توکار (هالوژن یا پنل LED) به صورت متقارن در سقف.
•  نور کاربردی: نوارهای LED خطی زیر کابینت‌های دیواری، بالای سینک و اجاق گاز. نورپردازی داخلی کشوها و کابینت‌ها.
•   نور تاکیدی/دکوراتیو: آویزهای ساده و هندسی بالای جزیره یا میز غذاخوری. نورپردازی مخفی در قرنیزها یا پایین کابینت‌ها.
•  نور طبیعی: استفاده حداکثری از پنجره‌ها و درب‌های شیشه‌ای بزرگ برای ورود نور طبیعی و دید به بیرون.
• متریال:
•  کابینت: MDF با روکش‌های هایگلاس (براقی خیره‌کننده)، ملامینه (مقاوم و اقتصادی)، پلی‌اورتان (مات و یکدست)، پلی‌گلاس (ضدخش) و فینیکس (سوپر مات و ضد اثر انگشت). چوب طبیعی با پرداخت‌های صاف و ساده.
•   کانترتاپ: کوارتز (دوام بالا، تنوع طرح و رنگ، بهداشتی)، کورین (بدون درز، قابلیت ترمیم)، گرانیت (مقاوم، طبیعی)، استیل ضدزنگ (صنعتی و بهداشتی)، بتن اکسپوز (خام و مدرن).
•  کفپوش: سرامیک و پرسلان با طرح‌های ساده، بتن پولیش‌شده، اپوکسی، پارکت چوبی ساده با طرح‌های هندسی (مانند Herringbone) یا چیدمان خطی.
• دیوارپوش: کاشی‌های ساده و بزرگ، شیشه رنگی، بتن اکسپوز، دیوارپوش‌های چوبی با خطوط عمودی یا افقی.

سبک مدرن و معاصر در ایران

در ایران نیز مانند سایر نقاط جهان، سبک مدرن و معاصر به شدت مورد استقبال قرار گرفته است، به ویژه در آپارتمان‌های کوچک و متوسط شهری که نیاز به بهینه‌سازی فضا و نور دارند.

•  سادگی و عملکرد: کابینت‌های با درب‌های صاف و بدون دستگیره، رنگ‌های روشن و خنثی (به خصوص سفید و طوسی) و استفاده حداکثری از فضای عمودی و افقی، ویژگی‌های غالب آشپزخانه‌های مدرن ایرانی هستند.
• استفاده از متریال‌های جدید: هایگلاس، پلی‌اورتان و فینیکس از متریال‌های بسیار محبوب برای کابینت‌ها هستند. صفحات کوارتز و کورین نیز برای کانترتاپ‌ها به شدت مورد استفاده قرار می‌گیرند.
•  جزیره‌های چندمنظوره: جزیره‌ها به عنوان مرکز کار، میز غذاخوری و فضای ذخیره‌سازی در آشپزخانه‌های ایرانی بسیار رایج شده‌اند.
•  تلفیق با عناصر بومی: گاهی اوقات شاهد تلفیق ظریفی از عناصر مدرن با رگه‌هایی از هنر ایرانی (مانند استفاده از کاشی‌های سنتی در یک قسمت کوچک، یا المان‌های چوبی با طرح‌های بومی) هستیم که به فضا هویتی خاص می‌بخشد.
• کاهش تزئینات: برخلاف سبک کلاسیک افراطی گذشته، در سبک مدرن ایرانی، تزئینات به حداقل می‌رسد و تمرکز بر تمیزی و یکپارچگی بصری است.

طراحان معروف مبلمان و لوازم برقی آشپزخانه

دنیای طراحی آشپزخانه، چه در بخش مبلمان (کابینت‌ها و اکسسوری‌ها) و چه در بخش لوازم برقی، سرشار از نوآوری است. بسیاری از برندها و طراحان به عنوان پیشگام شناخته می‌شوند:

مبلمان و سیستم‌های آشپزخانه (کابینت و اکسسوری):

•  بلوم (Blum – اتریش): اگرچه سازنده کابینت نیستند، اما محصولات آن‌ها (مکانیزم‌های کشو، لولاها، سیستم‌های باز و بسته شدن درب) استاندارد طلایی صنعت کابینت‌سازی مدرن محسوب می‌شوند و به طراحان امکان می‌دهند آشپزخانه‌های بسیار کاربردی و ارگونومیک بسازند.
•  هافله (Häfele – آلمان): یکی دیگر از پیشگامان در یراق‌آلات و سیستم‌های هوشمند برای کابینت‌ها که به طراحی‌های مینیمال و کارآمد کمک می‌کند.
•  بوچ (Bulthaup – آلمان): شناخته شده برای آشپزخانه‌های مینیمال، با کیفیت بالا، ارگونومیک و لوکس. آن‌ها بر ادغام دقیق فناوری و طراحی تاکید دارند.
•  سی‌متیک (SieMatic – آلمان): یکی از برندهای برتر آلمانی که آشپزخانه‌های لوکس با طراحی مدرن و معاصر، با تمرکز بر کیفیت متریال و راه‌حل‌های ذخیره‌سازی هوشمند، تولید می‌کند.
•  پوجنپول (Poggenpohl – آلمان): قدیمی‌ترین برند آشپزخانه در آلمان که به دلیل نوآوری در طراحی و کیفیت بی‌نظیر شهرت دارد.
•  بوفی (Boffi – ایتالیا): برند ایتالیایی که به خاطر طراحی‌های جسورانه، مینیمال و هنری در آشپزخانه، حمام و کمد شناخته شده است.
• والکوچینا (Valcucine – ایتالیا): متمرکز بر پایداری و نوآوری، با طراحی‌های بسیار هوشمندانه و زیبا.

لوازم برقی آشپزخانه (Appliances):

• میله (Miele – آلمان): پیشرو در لوازم خانگی لوکس با عملکرد بالا، دوام فوق‌العاده و طراحی مینیمال و هماهنگ.
•  بوش (Bosch – آلمان): شهرت جهانی برای کیفیت، قابلیت اطمینان و طراحی کاربرپسند در طیف وسیعی از لوازم خانگی.
• گگنو (Gaggenau – آلمان): برند لوکس لوازم برقی که بر عملکرد حرفه‌ای، متریال‌های با کیفیت (مانند استیل و شیشه) و طراحی صنعتی تمرکز دارد.
•  سوبزیرو و ولف (Sub-Zero & Wolf – آمریکا): شناخته شده برای یخچال‌های توکار قدرتمند و اجاق‌های حرفه‌ای با طراحی صنعتی و کیفیت بالا.
•  ال‌جی (LG) و سامسونگ (Samsung – کره جنوبی): در سال‌های اخیر با نوآوری در فناوری‌های هوشمند، طراحی‌های شیک و قابلیت‌های کاربری آسان، سهم بزرگی از بازار لوازم خانگی را به خود اختصاص داده‌اند.
•  اسمگ (Smeg – ایتالیا): برای طراحی‌های رترو و رنگارنگ خود شناخته شده است که می‌توانند به عنوان یک نقطه کانید دکوراتیو در آشپزخانه‌های مدرن استفاده شوند.

نقش فنگ شویی در طراحی آشپزخانه

فنگ شویی، هنر باستانی چینی در چیدمان فضا برای به حداکثر رساندن جریان انرژی (چی – Chi) و ایجاد تعادل و هماهنگی، می‌تواند نقش مهمی در طراحی آشپزخانه، حتی در سبک‌های مدرن، ایفا کند:

•  عناصر پنج‌گانه: آشپزخانه نمادی از عنصر آتش (اجاق گاز) و آب (سینک) است. فنگ شویی توصیه می‌کند این دو عنصر قدرتمند در کنار هم نباشند، زیرا آب آتش را خاموش می‌کند و برعکس. بهتر است بین سینک و اجاق گاز، فضایی (مثلاً یک پیشخوان یا کابینت) یا عنصری مانند چوب (کابینت‌های چوبی) یا خاک (کاشی‌های سنگی) قرار گیرد تا تعادل برقرار شود.
•   موقعیت اجاق گاز: اجاق گاز به عنوان منبع تغذیه و رفاه خانواده بسیار مهم است. بهترین موقعیت برای اجاق گاز، جایی است که آشپز بتواند هنگام آشپزی به درب ورودی آشپزخانه دید داشته باشد (position of command). پشت به درب ایستادن می‌تواند حس عدم امنیت ایجاد کند.
•  نور و تهویه: فنگ شویی بر اهمیت نور طبیعی و تهویه مناسب تاکید دارد تا انرژی راکد نشود و هوای تازه جریان یابد. پنجره‌های بزرگ و هود قوی توصیه می‌شوند.
•  رنگ: استفاده از رنگ‌های روشن و آرام‌بخش مانند سفید و کرم، انرژی مثبت را تقویت می‌کند. رنگ‌های قرمز و نارنجی (عنصر آتش) باید با احتیاط و به مقدار کم استفاده شوند.
•  نظم و پاکیزگی: یک آشپزخانه شلوغ و نامرتب می‌تواند انرژی راکد و منفی ایجاد کند. فنگ شویی به شدت بر نظم، پاکیزگی و نبود اقلام غیرضروری تاکید دارد.
•  گوشه‌های تیز: از گوشه‌های تیز و برجسته که به سمت فضای نشیمن یا درب‌ها نشانه رفته‌اند، اجتناب شود، زیرا می‌توانند “انرژی شار” (Sha Chi – انرژی تیز) ایجاد کنند. طراحی‌های مدرن با لبه‌های نرم و گرد به این اصل کمک می‌کنند.
•  گیاهان: افزودن گیاهان سبز در آشپزخانه می‌تواند عنصر چوب را وارد کرده و تعادل را بهبود بخشد، همچنین به تصفیه هوا و افزودن انرژی مثبت کمک می‌کند.

 این مقاله توسط تیم تحریریه سایت www.3darcvids.ir تهیه شده است.
 طراحی، رندرینگ و ایده‌پردازی توسط: هنگامه نادری  – معمار و طراح داخلی